Lưỡi có mảng bám màu vàng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách làm sạch hiệu quả

Cố vấn chuyên môn: Bác sĩ – Phạm Nguyễn

- Nguyên Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt – BV Răng Hàm Mặt TPHCM
- Giấy phép hành nghề số 004447/HCM – CCHN
- Giữ vai trò cố vấn chuyên môn cho Nha khoa Tâm Đức Smile

Đặt lịch hẹn Xem hồ sơ

Lưỡi có mảng bám màu vàng là tình trạng phổ biến do nhiều nguyên nhân gây ra như vi khuẩn miệng, nấm miệng, vệ sinh răng miệng kém hoặc sử dụng thuốc kháng sinh dài ngày. Mảng bám thường xuất hiện ở mặt trên hoặc gốc lưỡi, có màu vàng hoặc trắng vàng, kèm theo biểu hiện như hơi thở hôi, khô miệng, đắng miệng. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm các vấn đề về tiêu hoá hoặc nhiễm khuẩn khoang miệng. Tại Nha khoa Tâm Đức Smile, bạn sẽ được thăm khám chuyên sâu, làm sạch mảng bám bằng thiết bị nội soi hiện đại và tư vấn chăm sóc cá nhân hoá để ngăn ngừa tái phát. Đừng bỏ qua triệu chứng tưởng chừng nhỏ nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng cho sức khoẻ răng miệng.

1. Lưỡi có mảng bám màu vàng là bị bệnh gì?

Nguyên nhân lưỡi có màu vàng phổ biến nhất là do vệ sinh răng miệng kém, lưỡi bị lông đen, khô miệng, thiếu nước bọt,…

1.1. Vệ sinh răng miệng kém

Nguyên nhân đầu tiên gây nên vàng lưỡi là vệ sinh, chăm sóc răng miệng chưa triệt để. Việc chải răng sai cách, không thay bàn chải định kỳ làm cho các cặn thức ăn, vi khuẩn, mảng bám còn sót lại. Sau một thời gian ngắn, các chất này tích tụ ở nhú lưỡi và làm cho lưỡi chuyển sang màu vàng.

1.2. Các bệnh lý về đường tiêu hóa, gan, thận

Các bệnh lý về gan, thận, dạ dày, đường tiêu hóa có thể làm cho cơ thể sản xuất quá nhiều bilirubin, một chất có màu vàng. Bilirubin dư thừa tích tụ trong máu và các mô khác, bao gồm cả lưỡi, gây vàng da, vàng mắt và vàng lưỡi.

1.3. Khô miệng, thiếu nước bọt

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây lưỡi có mảng bám màu vàng là thiếu nước bọt. Nước bọt có vai trò quan trọng trong việc giữ cho khoang miệng sạch sẽ, giúp loại bỏ vi khuẩn, thức ăn thừa,… Khi lượng nước bọt trong khoang miệng giảm mạnh, vi khuẩn dễ dàng sinh sôi, phát triển và gây ra các vấn đề về sức khỏe răng miệng.

Mảng bám vàng trên lưỡi do nhiều nguyên nhân gây ra

1.4. Sử dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích

Khi sử dụng thuốc lá, rượu bia, chất kích thích, nồng độ cồn và nicotine trong máu tăng cao. Cồn và nicotine có thể làm giảm tiết nước bọt, làm cho khoang miệng bị khô. Khô miệng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến mảng bám màu vàng trên lưỡi.

1.5. Lưỡi có mảng bám màu vàng do tác dụng phụ một số thuốc

Thuốc có chứa bismuth subsalicylate có thể làm cho lưỡi chuyển sang màu vàng hoặc đen, đồng thời cũng có thể làm cho phân bị sẫm màu. Một số loại thuốc khác cũng có thể gây vàng lưỡi, bao gồm thuốc sắt, thuốc hóa trị, thuốc chống sốt rét và thuốc tránh thai đường uống.

2. Lưỡi có mảng bám vàng: Khi nào nên đi khám?

Lưỡi có mảng bám màu vàng có thể là dấu hiệu của bệnh lý ở miệng. Vì vậy, Quý khách nên đi khám bác sĩ nếu nhận thấy thêm các dấu hiệu sau đây:

• Mảng bám trên lưỡi dày, cứng, khó cạo sạch.
• Mảng bám trên lưỡi có màu vàng đậm, kèm theo mùi hôi miệng khó chịu.
• Lưỡi có mảng bám màu vàng kèm theo các triệu chứng khác như sốt, đau bụng, tiêu chảy, vàng da, da bầm tím,…

3. Kiểm soát vàng lưỡi tại nhà

Để kiểm soát vàng lưỡi, Quý khách có thể áp dụng các biện pháp tại nhà sau đây.

3.1. Vệ sinh răng miệng đúng cách

Đây là biện pháp quan trọng nhất để loại bỏ vi khuẩn và mảng bám trên lưỡi, giúp cải thiện màu sắc ở lưỡi. Quý khách nên đánh răng ít nhất 2 lần/ngày và chải lưỡi nhẹ nhàng bằng bàn chải mềm. Ngoài ra, Quý khách cũng có thể súc miệng bằng nước muối loãng hoặc nước súc miệng kháng khuẩn sau khi đánh răng.

Quý khách cần vệ sinh cả mặt lưỡi để ngăn chặn vi khuẩn phát triển

3.2. Sử dụng dụng cụ cạo lưỡi

Dụng cụ cạo lưỡi giúp loại bỏ lớp tế bào chết và mảng bám trên lưỡi, giúp lưỡi trở nên sạch sẽ và hồng hào hơn. Quý khách nên cạo lưỡi 2-3 lần/tuần.

3.3. Thay đổi chế độ ăn uống

Quý khách cần hạn chế ăn các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, đường, bột… Thay vào đó, Quý khách hãy bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, các thực phẩm giàu chất xơ và vitamin, đặc biệt là vitamin B12.

3.4. Uống đủ nước để khắc phục lưỡi có mảng bám màu vàng

Uống đủ nước giúp thanh lọc cơ thể và hỗ trợ thải độc, từ đó giúp cải thiện vàng lưỡi. Quý khách nên uống 2-3 lít nước/ngày.

3.5. Chăm sóc sức khỏe tinh thần

Căng thẳng, mệt mỏi kéo dài có thể gây tổn thương gan, từ đó dẫn đến vàng lưỡi. Vì vậy, Quý khách cần chú ý nghỉ ngơi, thư giãn và tránh để stress kéo dài.

3.6. Tập thể dục

Tập thể dục giúp tăng cường lưu thông máu và hỗ trợ hoạt động của gan, từ đó giúp cải thiện vàng lưỡi. Quý khách nên xây dựng chế độ tập luyện phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại.

3.7. Điều trị triệt để nguyên nhân gây vàng lưỡi

Nếu vàng lưỡi do các bệnh lý gây ra, Quý khách nên đi khám sớm để điều trị triệt để và ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra. Một số căn bệnh tạo mảng bám vàng trên lưỡi như nhiễm trùng nấm Candida, nhiễm trùng đường hô hấp, bệnh gan, thiếu vitamin B12…

Quý khách nên khám nha khoa định kỳ để điều trị triệt để các bệnh về răng miệng

4. Chế độ ăn uống tốt cho sức khỏe răng miệng

Vấn đề về gan có thể là nguyên nhân gây vàng lưỡi. Vì vậy, bên cạnh việc điều trị bệnh, Quý khách hãy xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học để cải thiện tình trạng này.

4.1. Nguyên tắc dinh dưỡng giúp gan khỏe mạnh

• Đa dạng các nhóm thực phẩm: Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, bao gồm: glucid, lipid, protid, vitamin, khoáng chất.
• Hạn chế muối, đường, chất béo: Hạn chế muối dưới 5g/ngày, đường dưới 25g/ngày, chất béo dưới 25% tổng năng lượng.
• Tăng cường các thực phẩm giàu glutathione: Glutathione là một chất chống oxy hóa mạnh, có tác dụng bảo vệ gan khỏi tác hại của các gốc tự do. Các thực phẩm giàu glutathione bao gồm: tỏi, cải xoăn, cải bó xôi, bông cải xanh, trái cây họ cam quýt,…
• Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi: Rau xanh và trái cây tươi cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ, rất tốt cho sức khỏe nói chung và gan nói riêng.
• Chia nhỏ bữa ăn: Chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa/ngày, tránh ăn quá no hoặc để bụng quá đói.
• Nhai chậm, kỹ, tránh vội vàng, không làm việc trong khi ăn.
• Uống đủ nước: Uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày, có thể bổ sung nước ép hoa quả, rau củ tự nhiên.
• Vệ sinh an toàn thực phẩm: Luộc chín các loại thức ăn, không dùng thực phẩm qua đêm.

4.2. Món ăn gợi ý giúp hạn chế mảng bám vàng trên lưỡi

• Bữa sáng: Cháo yến mạch, sữa chua, hoa quả tươi,…
• Bữa trưa: Cơm gạo lứt, thịt nạc, rau xanh luộc, canh rau củ,…
• Bữa tối: Salad rau củ, cá nướng, đậu phụ,…

Quý khách hãy tuân thủ những nguyên tắc dinh dưỡng trên để hỗ trợ điều trị và phục hồi chức năng gan hiệu quả.

Như vậy, mảng bám màu vàng trên lưỡi có thể là dấu hiệu của nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu nhận thấy dấu hiệu này, Quý khách nên đi khám bác sĩ để được điều trị kịp thời. Bên cạnh đó, Quý khách cũng cần chú ý vệ sinh răng miệng đúng cách để ngăn ngừa mảng bám màu vàng trên lưỡi.