EN
Ưu đãi
- Nguyên Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt – BV Răng Hàm Mặt TPHCM
- Giấy phép hành nghề số 004447/HCM – CCHN
- Giữ vai trò cố vấn chuyên môn cho Nha khoa Tâm Đức Smile
Rối loạn chất điện giải là tình trạng mất cân bằng các ion quan trọng như natri, kali, canxi, magnesi trong máu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, thần kinh và cơ xương. Người bệnh có thể gặp chuột rút, mệt mỏi, rối loạn nhịp tim, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nguyên nhân thường do mất nước, tiêu chảy, nôn ói, bệnh thận, hoặc lạm dụng thuốc lợi tiểu. Việc chẩn đoán dựa trên xét nghiệm điện giải đồ và khí máu động mạch. Điều trị cần truyền dịch, bù điện giải, điều chỉnh chế độ ăn và kiểm soát bệnh nền, nhằm phòng ngừa biến chứng nguy hiểm như suy tim, ngưng tim hay tổn thương não.
1. Rối loạn chất điện giải là gì?
Chất điện giải là những khoáng chất thiết yếu của cơ thể, như: Natri, Kali, Magie, Canxi, Photpho,… Chất được tìm thấy trong mồ hôi, máu và nước tiểu. Ai cũng có nguy cơ rối loạn điện giải nếu nôn mửa, tiêu chảy, lạm dụng nước giải khát, ăn mặn,…
1.1. Vai trò của chất điện giải đối với cơ thể
Chất điện giải tham gia vào quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Các vai trò chính của chất điện giải bao gồm:
- Cân bằng dịch cơ thể: Chất điện giải tạo ra các ion điện tích âm, dương bằng cách hòa tan chất lỏng, gọi là dịch cơ thể.
- Dẫn truyền xung thần kinh: Sự thay đổi điện tích giữa tế bào thần kinh và cơ gọi là xung động thần kinh, dẫn truyền tín hiệu đến não. Não tiếp nhận, xử lý, điều khiển cơ thể qua suy nghĩ, lời nói, hành động,…
- Ổn định nồng độ pH: Cơ thể người có chỉ số pH dao động từ 7.3 đến 7.4, mang tính kiềm từ khi mới sinh ra. Natri, Kali,… và một số chất điện giải khác giúp cân bằng axit, bazo, áp suất thẩm thấu và giữ nước cơ thể.
- Cải thiện tim mạch: Chất điện giải hỗ trợ tuần hoàn máu, ổn định huyết áp, điều chỉnh nhịp tim và sự co bóp cơ tim.
- Tăng cường hoạt động cơ bắp: Cơ bắp cần chất điện giải để co giãn, vận động, bảo đảm quá trình đông máu và phát triển xương khỏe mạnh.
Chất điện giải là những khoáng chất thiết yếu của cơ thể
1.2. Dấu hiệu bị rối loạn chất điện giải
Nồng độ Natri, Kali và các chất điện giải khác tăng hoặc giảm gây ảnh hưởng sức khỏe nghiêm trọng. Tùy vào mức độ và loại khoáng chất thiếu hụt, cơ thể xuất hiện những biểu hiện lạ với tần suất khác nhau. Các triệu chứng phổ biến ở người rối loạn chất điện giải gồm có:
- Cơ thể mệt mỏi, suy nhược.
- Da và miệng khô, bong tróc, khát nước liên tục.
- Chuột rút, tê bì chân tay.
- Nhịp tim nhanh, chậm không đều.
- Khó thở, tức ngực.
- Co giật từng cơn.
- Đau đầu, buồn nôn, choáng.
- Tâm trạng không ổn định, stress, căng thẳng.
- Cơ thể sưng tấy, giữ nước, phù nề.
- Đau bụng, táo bón.
- Cảm giác ăn không ngon,…
Khó thở, tức ngực là một trong những dấu hiệu rối loạn chất điện giải
Khi thấy xuất hiện các dấu hiệu trên trong thời gian dài và tần suất tăng dần, bạn hãy đi khám ngay. Bạn có thể bị rối loạn điện giải hoặc mắc các bệnh nguy hiểm khác như: Dạ dày, tim mạch, suy thận,…
2. Nguyên nhân gây rối loạn chất điện giải
Nồng độ chất điện giải trong máu bị dư thừa, thiếu hụt do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc theo dõi các dấu hiệu, tìm ra nguyên nhân rất quan trọng, để đảm bảo sức khỏe của bạn Các chuyên gia y tế phân tích, có 2 loại rối loạn điện giải chính: Rối loạn Kali và Natri.
2.1. Rối loạn hàm lượng Kali
Kali là khoáng chất giúp cân bằng nước, cải thiện chức năng hệ thần kinh, tim mạch, cơ bắp, tiêu hóa. Nồng độ ổn định của Kali trong máu là 3.5-5 mmol/1 lít. Kali có nhiều trong các loại thực phẩm như: Cam, dứa, chuối, củ cải, khoai lang, cá hồi, thịt bò,… Tăng giảm nồng độ Kali xảy ra do nguyên nhân:
- Suy thận cấp hoặc mãn tính, viêm thận, sỏi thận, người trong giai đoạn chạy thận, suy tuyến thượng thận (còn gọi là bệnh Addison).
- Nhiễm độc axit (nhiễm toan) làm thận mất khả năng bài tiết Kali.
- Lạm dụng thuốc lợi tiểu, huyết áp trong thời gian dài khiến nồng độ Kali vượt 5mmol/l, làm rối loạn chất điện giải.
- Truyền máu có chứa tan máu hoặc bổ sung quá nhiều Kali từ thực phẩm, thuốc.
- Chấn thương bỏng nặng, tiêu vân cơ, hội chứng ly giải khối u.
- Lạm dụng rượu, thuốc lá, nước có gas làm tăng chất độc hại cơ thể dẫn tới hấp thụ kém Kali.
- Ăn uống không khoa học, nhịn ăn thường xuyên dẫn tới suy nhược cơ thể, thiếu Kali.
- Tiêu chảy, hoạt động thể thao cường độ cao, đổ mồ hôi gây mất nước nghiêm trọng.
2.2. Rối loạn hàm lượng Natri
Natri cùng với Kali là 2 loại chất điện giải chính trong cơ thể. Natri có vai trò điều hòa tuần hoàn máu, đảm bảo sự co giãn cơ và hệ thần kinh khỏe mạnh. Natri chủ yếu có trong muối ăn, các loại hải sản hay gia vị. Chỉ số Natri trong máu ở người bình thường đạt 135 -145 mmol/l. Rối loạn chất điện giải Natri do các nguyên nhân:
- Mồ hôi chứa 40-60 mmol Natri mỗi lít. Khi tập thể dục quá lâu, trong thời tiết nóng, cơ thể đổ nhiều mô hôi, mất đi lượng Natri đáng kể.
- Chế độ ăn nhạt, thiếu muối trong thời gian dài làm hạ nồng độ Natri hoặc ăn quá mặn tăng nguy cơ mắc bệnh về thận, tăng Natri.
- Người trưởng thành cần uống 1.5-2l nước mỗi ngày. Lượng nước bổ sung cho cơ thể không đủ dẫn tới rối loạn chất điện giải.
- Hội chứng tăng tiết hormon chống bài niệu ADH, suy vỏ thượng thận, tai biến làm cho cơ thể giữ nước, hạ Natri.
- Tác dụng phụ của thuốc giảm đau, thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm.
- Tiêu chảy nghiêm trọng do ngộ độc thực phẩm, bệnh đường ruột như viêm dạ dày, đại tràng.
Rối loạn chất điện giải có thể dẫn đến biến chứng tai biến mạch máu não
3. Biến chứng của rối loạn chất điện giải
Mất cân bằng các chất điện giải Natri, Kali có biểu hiện nhẹ ban đầu, người bệnh thường chủ quan không đi bệnh viện khám. Điều này dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm tính mạng như:
- Mắc các bệnh về thận như suy thận, toan hóa ống thận, nhiễm trùng thận, ung thư thận, thận đa nang.
- Rối loạn chức năng thần kinh, dẫn đến tai biến mạch máu não, rối loạn nhịp tim, suy tim, suy mạch vành, hở van tim.
- Rối loạn điện giải gây ra các bệnh huyết áp cao, huyết áp thấp.
- Tăng nguy cơ mắc bệnh suy giảm miễn dịch như bạch cầu, viêm gan B,…
4. Giải pháp cân bằng chất điện giải
Rối loạn chất điện giải ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày. Bạn không thể bù điện giải cấp tốc mà cần duy trì những thói quen lành mạnh, ăn uống đủ dinh dưỡng,…
- Uống đủ nước: Bạn hãy uống đủ nước mỗi ngày, ngay cả khi không thấy khát. Nam giới cần khoảng 2-2.5l nước và nữ giới từ 1.5-2l nước mỗi ngày.
- Tiêu thụ thực phẩm giàu điện giải: Kali có trong chuối, cải xoăn, khoai lang, bơ,… còn natri có trong muối, hải sản, gia vị, phomai,..
- Tránh ăn quá mặn, quá nhạt: Nạp vừa đủ lượng muối mỗi ngày, tương đương 0.5-2g muối giúp ngăn ngừa rối loạn chất điện giải.
- Tập luyện thể thao vừa sức: Bạn nên tránh tập trong điều kiện nóng bức, ngoài trời nắng để hạn chế cơ thể tiết nhiều mồ hôi, mất chất điện giải Natri.
- Bổ sung chất điện giải: Oresol dùng thay nước, cung cấp điện giải nhanh cho trường hợp tiêu chảy, nôn mửa, mất máu, đổ mồ hôi,…
Bạn nên tránh tập ngoài trời nắng để hạn chế mất chất điện giải Natri
Để phát hiện sớm những vấn đề liên quan tới rối loạn chất điện giải, bạn nên theo dõi, khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/1 lần. Bác sĩ sẽ tư vấn mức độ rối loạn điện giải và đưa ra giải pháp điều trị phù hợp. Bạn hãy chủ động chăm sóc bản thân, bổ sung thực phẩm giàu điện giải hằng ngày để sức khỏe ổn định, làm việc hiệu quả.
Nha Khoa Tâm Đức Smile – Hệ thống nha khoa hiện đại nhiều chi nhánh toàn quốc
Nha khoa Tâm Đức Smile – hệ thống nha khoa toàn diện hàng đầu, mang đến giải pháp chăm sóc răng miệng từ cơ bản đến chuyên sâu: khám răng định kỳ, điều trị sâu răng, cạo vôi – trám thẩm mỹ, tẩy trắng răng, bọc răng sứ, niềng răng và trồng răng implant. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, tận tâm cùng công nghệ hiện đại như CT Cone Beam 3D, hệ thống CAD/CAM, Nha khoa Tâm Đức Smile cam kết mang lại nụ cười hoàn mỹ – an toàn – bền đẹp theo thời gian. Đặt lịch ngay hôm nay để được tư vấn miễn phí qua Hotline 1900.8040.- Trụ sở chính: 52 Tân Kỳ Tân Quý, phường Tây Thạnh, TP.HCM
- 140 Lý Thái Tổ, phường Bàn Cờ, TP.HCM
- 76 Phạm Hồng Thái, phường Bến Thành, TP.HCM
- 708-720 Điện Biên Phủ, phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM
- 513 Hoàng Văn Thụ, Phường Tân Sơn Nhất, TP.HCM
- 50 Lê Văn Việt, Phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM
- 1112 Huỳnh Tấn Phát, Phường Tân Mỹ, TP.HCM
- 361 Phan Văn Trị, Phường Bình Lợi Trung, TP.HCM
- 128 Nguyễn Oanh, Phường Hạnh Thông, TP.HCM
- Hotline: 1900.8040 - 0329851079
- Mở cửa: 08:00 AM - 19:30 PM; Chủ nhật: 08:00 - 12h00
Bác sĩ Chuyên khoa I
Phạm Nguyễn
Đã kiểm duyệt nội dung
Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt, nguyên Phó Trưởng khoa BV Răng Hàm Mặt TP.HCM, giàu kinh nghiệm trong cấy ghép Implant, nâng xoang, phẫu thuật hàm mặt, đạt nhiều chứng chỉ chuyên sâu trong và ngoài nước....
Xem thêm thông tinBÀI VIẾT LIÊN QUAN
Cách tính calo giảm cân: công thức BMR, TDEE, thâm hụt calo khoa học
Cách tính calo giảm cân là phương pháp phổ biến giúp kiểm soát cân nặng...
1 ổ bánh mì không bao nhiêu calo? Giá trị dinh dưỡng và cách ăn
1 ổ bánh mì không bao nhiêu calo là câu hỏi nhiều người quan tâm...
Trứng vịt lộn bao nhiêu calo? Giá trị dinh dưỡng, ăn có béo không
Trứng vịt lộn là món ăn quen thuộc giàu dinh dưỡng nhưng nhiều người vẫn...
Thực phẩm giàu calo: Thực phẩm nhiều năng lượng giúp tăng cân an toàn
Thực phẩm giàu calo là nhóm thực phẩm nhiều năng lượng cung cấp khoảng 200...
Mì cay bao nhiêu calo? Ăn mì cay có béo không?
Mì cay bao nhiêu calo là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi thưởng...
Nước dừa bao nhiêu calo? Giá trị dinh dưỡng, uống có béo không
Nhiều người thắc mắc nước dừa bao nhiêu calo và uống có gây tăng cân...