Cố vấn chuyên môn: Bác sĩ Chuyên khoa I – Ngô Minh Trí

- Hơn 10 năm kinh nghiệm chuyên sâu về cấy ghép Implant
- Điều trị hàng nghìn ca mất răng – chuyên All on 4 và All on 6
- Giấy phép hành nghề số 004665/BRVT-GPHN

Đặt lịch hẹn Xem hồ sơ

Niềng răng bị hóp má không? Câu trả lời là có thể xảy ra ở một số người, nhưng hóp má không phải hệ quả bắt buộc của chỉnh nha. Tình trạng hóp má khi niềng răng thường liên quan đến sụt cân, ăn uống kém, giảm hoạt động cơ nhai hoặc sự thay đổi mô mềm khi răng và khớp cắn dịch chuyển. Ngay cả trường hợp nhổ răng để niềng cũng không đồng nghĩa chắc chắn khiến khuôn mặt bị hóp. Phần lớn thay đổi nhẹ có thể cải thiện khi cân nặng, chế độ ăn và hoạt động ăn nhai ổn định trở lại. Tại Nha khoa Tâm Đức Smile, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng răng, khớp cắn và khuôn mặt để xác định nguyên nhân cũng như hướng khắc phục hóp má khi niềng răng phù hợp.

NỘI DUNG CHÍNH

1. Niềng răng có bị hóp má không?

Niềng răng không phải lúc nào cũng gây hóp má. Một số người có thể nhận thấy má gầy hơn, thái dương hóp hoặc khuôn mặt trông thon hơn trong một số giai đoạn chỉnh nha. Tình trạng này thường liên quan đến thay đổi chế độ ăn uống, cân nặng, hoạt động của cơ nhai và sự dịch chuyển của răng hơn là bản thân khí cụ niềng răng.

Trong những tuần đầu sau khi gắn mắc cài hoặc thay khay, răng có thể ê nhẹ từ vài ngày, khiến người niềng ưu tiên thức ăn mềm và ăn ít hơn bình thường. Nếu lượng calo và dinh dưỡng giảm kéo dài, cơ thể có thể giảm cân, làm lớp mỡ dưới da vùng má mỏng đi và tạo cảm giác niềng răng bị hóp má.

Bên cạnh đó, khi răng bắt đầu dịch chuyển và khớp cắn được điều chỉnh, đường nét khuôn mặt cũng có thể thay đổi. Với những trường hợp trước niềng bị hô, vẩu hoặc sai khớp cắn, khuôn mặt sau một thời gian chỉnh nha có thể gọn hơn. Đây không đồng nghĩa với việc xương má bị tiêu hoặc niềng răng làm khuôn mặt xấu đi.

Tại Nha khoa Tâm Đức Smile, bác sĩ đánh giá tình trạng răng, xương hàm, khớp cắn và khuôn mặt trước khi lập kế hoạch chỉnh nha. Việc kiểm soát hướng dịch chuyển răng ngay từ đầu giúp hạn chế những thay đổi thẩm mỹ không mong muốn trong quá trình điều trị.

Niềng răng không mặc định gây hóp má, thường là sự kết hợp giữa thay đổi chế độ ăn uống, cân nặng và sự thích nghi của cơ nhai.

2. Vì sao niềng răng bị hóp má?

Hóp má khi niềng thường xuất phát từ nhiều yếu tố kết hợp, trong đó phổ biến nhất là giảm cân, giảm hoạt động cơ nhai, tình trạng răng miệng có sẵn và kế hoạch chỉnh nha chưa phù hợp với đặc điểm khuôn mặt.

2.1. Giảm cân và chế độ ăn uống không đủ dinh dưỡng

Sau khi gắn mắc cài hoặc siết răng, người niềng có thể gặp cảm giác căng tức và ê răng trong vài ngày đầu. Vì ngại nhai, nhiều người chỉ ăn cháo, súp hoặc giảm khẩu phần trong thời gian dài.

Khi lượng protein, chất béo, vitamin và khoáng chất cung cấp cho cơ thể không đủ, cân nặng có thể giảm. Phần mô mỡ ở hai bên má giảm theo khiến khuôn mặt trông gầy và tạo cảm giác má bị hóp khi niềng răng.

Vì vậy, người niềng không nên chỉ ăn thực phẩm dạng lỏng. Khi cảm giác ê giảm, nên chuyển dần sang các món mềm nhưng giàu dinh dưỡng như thịt băm, cá, trứng, sữa, đậu phụ, rau củ nấu mềm và trái cây phù hợp.

2.2. Hạn chế ăn nhai trong thời gian niềng

Khi ăn thực phẩm quá mềm trong thời gian dài, cơ cắn và cơ thái dương có thể hoạt động ít hơn trước. Cơ nhai giảm hoạt động có thể khiến vùng má và thái dương nhìn nhỏ hơn, đặc biệt ở người vốn có khuôn mặt gầy.

Điều này không có nghĩa là người niềng phải nhai thức ăn cứng. Thay vào đó, khi răng đã ổn định hơn sau mỗi lần chỉnh lực, có thể duy trì việc nhai các thực phẩm có độ mềm vừa phải để cơ nhai hoạt động tự nhiên, đồng thời tránh các món quá dai hoặc quá cứng có nguy cơ làm bung mắc cài.

2.3. Mất răng hoặc tiêu xương ổ răng từ trước

Nếu bệnh nhân đã mất răng trong thời gian dài, vùng xương ổ răng tại vị trí mất răng có thể bị tiêu dần. Điều này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc nâng đỡ mô mềm và làm khuôn mặt trông hóp hơn.

Trong trường hợp này, nguyên nhân không phải do niềng răng trực tiếp gây ra. Bác sĩ cần đánh giá đồng thời tình trạng mất răng, tiêu xương, khoảng trống trên cung hàm và kế hoạch phục hình sau chỉnh nha để đưa ra phương án phù hợp.

2.4. Sự thay đổi của cơ nhai và mô mềm khuôn mặt

Trong quá trình chỉnh nha, vị trí răng và khớp cắn thay đổi dần. Khi tương quan giữa hai hàm thay đổi, cách cơ môi, cơ má và cơ nhai hoạt động cũng có thể thay đổi theo.

Ở một số người, khuôn mặt vì vậy nhìn thon gọn và cân đối hơn. Tuy nhiên, với người có lớp mô mềm mỏng hoặc gương mặt vốn gầy, sự thay đổi này đôi khi được cảm nhận thành hóp má rõ hơn.

2.5. Răng và xương hàm thay đổi trong quá trình chỉnh nha

Mục tiêu của niềng răng là sử dụng lực chỉnh nha có kiểm soát để dịch chuyển răng về vị trí phù hợp trên cung hàm. Khi những răng hô hoặc chìa được kéo lùi, môi và mô mềm phía trước cũng có thể thay đổi theo.

Mức độ thay đổi khuôn mặt phụ thuộc vào tình trạng răng ban đầu, mức độ hô, vị trí răng cửa, cấu trúc xương hàm và kế hoạch đóng khoảng. Vì vậy, cùng một phương pháp niềng nhưng kết quả thẩm mỹ khuôn mặt ở mỗi người sẽ khác nhau.

2.6. Kế hoạch niềng răng hoặc kiểm soát lực chưa phù hợp

Một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định kết quả chỉnh nha là kế hoạch điều trị của bác sĩ. Nếu hướng kéo răng, mức độ đóng khoảng hoặc kiểm soát neo chặn không phù hợp, mô mềm khuôn mặt có thể thay đổi nhiều hơn mong muốn.

Do đó, trước khi niềng cần đánh giá tổng thể răng, khớp cắn, xương hàm và đường nét khuôn mặt, thay vì chỉ tập trung vào việc làm cho răng đều.

Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng hóp má thường liên quan đến thói quen sinh hoạt và cơ chế thay đổi khớp cắn trong quá trình niềng.

3. Niềng răng bị hóp má có hết không?

Hóp má khi niềng có thể cải thiện nếu nguyên nhân liên quan đến giảm cân, chế độ ăn hoặc thay đổi hoạt động cơ nhai. Khi cơ thể thích nghi với khí cụ, ăn uống trở lại bình thường và cân nặng ổn định, khuôn mặt thường sẽ đầy đặn hơn. Tuy nhiên, cần phân biệt hóp má tạm thời với tình trạng thay đổi khuôn mặt kéo dài do nhiều nguyên nhân khác.

3.1. Hóp má tạm thời

Tình trạng này thường xuất hiện trong giai đoạn đầu hoặc sau các lần điều chỉnh lực. Các biểu hiện thường gặp gồm ăn ít hơn, giảm cân nhẹ, cơ nhai hoạt động ít và khuôn mặt trông gầy hơn trước.

Khi cảm giác ê răng giảm, người niềng có thể ăn uống đa dạng hơn. Nếu cân nặng được duy trì và sức khỏe ổn định, vùng má thường dần cải thiện.

Người đang chỉnh nha nên theo dõi cả cân nặng và sự thay đổi khuôn mặt thay vì chỉ quan sát vị trí răng. Đây là cách đơn giản để nhận biết hóp má có liên quan đến dinh dưỡng hay không.

3.2. Hóp má kéo dài cần bác sĩ kiểm tra

Nếu tình trạng má hóp ngày càng rõ, khuôn mặt thay đổi nhanh, sụt cân nhiều hoặc khớp cắn có biểu hiện bất thường, người niềng nên tái khám để bác sĩ kiểm tra.

Bác sĩ có thể đánh giá lại hướng dịch chuyển răng, lực chỉnh nha, khả năng đóng khoảng, khớp cắn và tình trạng mô mềm. Nếu cần, kế hoạch điều trị sẽ được điều chỉnh để vừa đạt mục tiêu răng đều, vừa duy trì sự hài hòa của khuôn mặt.

Không nên tự ý tháo mắc cài, ngừng đeo thun hoặc thay đổi thời gian đeo khay trong suốt vì những hành động này có thể khiến răng dịch chuyển sai kế hoạch và kéo dài thời gian điều trị.

Duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ và giàu năng lượng là chìa khóa để cơ thể thích nghi, hạn chế tình trạng hóp má do sụt cân.

4. Cách khắc phục hóp má khi niềng răng

Để cải thiện hóp má khi niềng, cần xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ cố gắng ăn nhiều hơn. Nếu hóp má do giảm cân hoặc hạn chế ăn nhai, điều chỉnh dinh dưỡng có thể mang lại hiệu quả rõ rệt. Nếu nguyên nhân liên quan đến cơ chế chỉnh nha, bác sĩ cần trực tiếp đánh giá và điều chỉnh.

4.1. Duy trì chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng

Người niềng nên đảm bảo khẩu phần có đủ đạm, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất. Trong những ngày răng còn ê, có thể lựa chọn món mềm nhưng giàu năng lượng thay vì chỉ ăn cháo loãng hoặc súp.

Một số thực phẩm phù hợp gồm trứng, cá, thịt mềm, sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ, khoai, rau củ nấu mềm và sinh tố. Thực phẩm nên được cắt nhỏ để giảm lực cắn lên răng và khí cụ.

4.2. Giữ cân nặng ổn định trong thời gian chỉnh nha

Nếu cân nặng giảm liên tục sau khi niềng, khuôn mặt thường là một trong những vùng dễ nhận thấy sự thay đổi nhất. Người niềng nên theo dõi cân nặng định kỳ và điều chỉnh khẩu phần nếu nhận thấy sụt cân rõ rệt. Giữ cân nặng ổn định không chỉ hỗ trợ cải thiện má hóp mà còn giúp cơ thể có đủ dưỡng chất để thích nghi tốt với quá trình chỉnh nha.

4.3. Duy trì hoạt động ăn nhai phù hợp

Sau giai đoạn ê răng, nên từng bước trở lại chế độ ăn có độ mềm vừa phải để cơ nhai hoạt động đều. Tuy nhiên, cần tránh những thực phẩm như đá viên, hạt quá cứng, kẹo cứng hoặc đồ quá dai vì có thể gây bung mắc cài, cong dây cung hoặc ảnh hưởng đến lực chỉnh nha.

4.4. Tái khám đúng lịch để kiểm soát lực kéo

Tái khám định kỳ giúp bác sĩ kiểm tra tốc độ dịch chuyển răng, khớp cắn và phản ứng của mô mềm khuôn mặt. Đây cũng là thời điểm phù hợp để người niềng phản ánh tình trạng má hóp hoặc thay đổi thẩm mỹ mà mình đang lo lắng.

Không nên bỏ lịch tái khám trong thời gian dài vì lực chỉnh nha cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn điều trị.

4.5. Điều chỉnh kế hoạch chỉnh nha khi cần thiết

Nếu bác sĩ xác định hóp má có liên quan đến hướng kéo răng, đóng khoảng hoặc thay đổi tương quan răng – môi – khuôn mặt, kế hoạch chỉnh nha có thể được điều chỉnh. Mục tiêu điều trị không chỉ là xếp đều răng mà còn phải đảm bảo khớp cắn ổn định và khuôn mặt hài hòa sau khi tháo niềng.

Tại Nha khoa Tâm Đức Smile, người niềng được theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị để bác sĩ kịp thời nhận biết những thay đổi về răng, khớp cắn và thẩm mỹ khuôn mặt. Nếu đang gặp tình trạng niềng răng bị hóp má, khách hàng nên đến nha khoa để được kiểm tra trực tiếp thay vì tự điều chỉnh khí cụ hoặc chế độ điều trị tại nhà.

Tái khám định kỳ giúp bác sĩ kiểm soát lực kéo và điều chỉnh kế hoạch kịp thời để đảm bảo nụ cười rạng rỡ và khuôn mặt hài hòa sau khi kết thúc chỉnh nha.

Bác sĩ Chuyên khoa I

Ngô Minh Trí

Đã kiểm duyệt nội dung

Bác sĩ Răng Hàm Mặt – Đại học Y Dược Cần Thơ, giàu kinh nghiệm trong cấy ghép Implant, nâng xoang, phẫu thuật hàm mặt, đạt nhiều chứng chỉ chuyên sâu trong và ngoài nước....

Xem thêm đội ngũ Bác sĩ

BÀI VIẾT LIÊN QUAN